Een stukje over copycats: kopie of inspiratie?

kyliejenner

De afgelopen weken kwam ik meer en meer situaties tegen, zowel in mijn directe omgeving als meer internationale gevallen, waarin duidelijk werd dat iemand fotografisch werk gekopieerd had. Nu valt er natuurlijk het een en ander te zeggen over kopiëren versus inspiratie. Gisteren kwam ik wel zo’n tergend voorbeeld tegen dat ik besloot dit stukje maar eens te tikken.

De foto hierboven laat links het origineel van fotografe Julia Kuzmenko McKim zien. Rechts de kopie van… Kylie Cosmetics, de make-up lijn van Kylie Jenner. Het origineel is onderdeel van een serie genaamd “See no evil, hear no evil, speak no evil”. See no evil gaat hier wel moeilijk worden, ik denk dat we dat eens kunnen zijn. Update: Sinds mijn blogpost is er ook een uitgebreide post van de Julia online gekomen, mocht je nog twijfelen of het wel echt een kopie is of gewoon ‘per ongeluk’, lees dan hier haar verhaal.

In dit geval zijn er een aantal dingen die het zo mogelijk nog wranger maken. Kylie en haar bedrijf zijn gevestigd in Los Angeles. Net als Julia Kuzmenko. Als Kylie haar werk zo prachtig vond, had ze haar gemakkelijk kunnen inhuren. Ik heb eens meegemaakt dat iemand uit mijn eigen stad een foto van mij ongeveer met gelijke precisie nagemaakt had. Geloof me, dat maakt het echt nog vervelender dan als het iemand ver weg is. In mijn geval was het echter niet zo dat die persoon dan ook nog eens Kylie f*ing Jenner is of überhaupt een bekend iemand. Kylie krijgt op deze manier van haar grote following heel veel lof voor iets dat een minder bekend iemand bedacht heeft en waarvan de meeste mensen nooit zullen weten dat het origineel niet van haar is. Auw.

Los van dit incident begrijp ik in vrijwel alle gevallen niet waarom je de moeite neemt om iets precies te kopiëren. Dat is namelijk meestal echt veel gedoe, om al die details precies zo na te maken. Ik begrijp niet hoe je aan een heel team een ‘inspiratiebeeld’ kunt laten zien, en dat er dan niemand daadwerkelijk geïnspireerd raakt en een variatie voorstelt vanuit zijn of haar expertise. “Wauw, mooi beeld! Misschien kunnen we dan met het haar zus of zo doen!” Misschien dat Kylie Jenner kan commanderen dat het zo’n beeld moet worden en dat dat dan gewoon gebeurt, maar over het algemeen wordt er in een professioneel team samengewerkt, overlegd en gebrainstormd.

Als ik al een specifiek modebeeld als inspiratie gebruik varieer ik daar op alle denkbare manieren op en laat mijn team met inbreng komen. Vaker is het niet eens een modebeeld maar een ander soort beeld, een bepaald materiaal dat ik tegen ben gekomen of abstracter nog; een concept of verhaal dat ik in het beeld wil verwerken. Dit is voor mij een heel natuurlijke manier van werken, ik kan mij niet voorstellen dat je dat hele creatieve proces aan de kant schuift en opdracht geeft te kopiëren. Ik weet niet of dit luiheid is of pure onkunde. Ik weet wel dat als je een keer op je muil gaat als je klanten niet kunt voorzien van creatieve inbreng. Dan staat die al dan niet goed gelukte kopie mooi in je portfolio, maar ja…

Heel vaak wordt als tegenargument gebruikt dat “alles al eens gedaan is”. Dat is zeker waar, daarom is het in veel gevallen ook zo lastig om te zeggen of iets gekopieerd is of puur toeval. Ik ken alleen ook gevallen waarbij het heel gemakkelijk te herleiden is dat de kopieerder in aanraking geweest is met het originele werk. Natuurlijk is alles al eens gedaan, maar dat betekent niet dat je dan maar alles met een gerust hart kunt kopiëren. It’s still wrong, okay. En nee, het is geen compliment. Laten we daar gewoon even niet op ingaan.

Gewoon niet doen dus. Maar wat nou als het je een keer overkomt dat iemand iets van jou kopieert, wat kun je doen? Wat denk ik het beste is om eerst te doen is proberen het gesprek aan te gaan. Helaas is het zo dat veel mensen zich niet bewust zijn dat ze te ver zijn gegaan. Ik weet het, als je er slachtoffer van bent klinkt dat als een slap excuus, en misschien is het ook niet meer dan dat, maar geef ze de kans om de boel te sussen en de beelden terug te trekken. Voor jou is het dan in de meeste gevallen ook opgelost.

Tenzij er commercieel belang bij gemoeid is en de partij die kopieert geld verdient met het beeld dat ze gekopieerd hebben, zou ik er niet zo snel een gevecht van maken. In dit voorbeeld draait het natuurlijk wel commercieel belang. Je kunt je afvragen of Julia er iets mee opschiet om hier een zaak van te maken. Ik heb vernomen dat Julia in overleg is met haar advocaat die denkt dat ze een goede zaak hebben, dus wie weet. Hoe dan ook vind ik het heel goed dat Julia het in ieder geval wel openbaar maakt dat Kylie van haar gekopieerd heeft en dat is ook waarom ik dit stuk schrijf. In veel gevallen zou het naar mijn  mening niet de energie, stress of zelfs veel tijd en geld waard zijn die het kost om het aan te vechten. Maar ik vind wel dat we hierover moeten blijven praten en ons uitspreken over dit soort onrecht, zodat het hopelijk minder gebeurt en mensen elkaar erop aan durven te spreken als het wel gebeurt. Je staat namelijk compleet in je recht.

Of je maakt het hebben van een zogenaamde copycat tot één grote marketingtruc. Kan natuurlijk ook!