Fototips #4: Stop de overbelichte foto

histogram

Let me go on a little rant, here. Ik begrijp het helemaal hoor, een mooie frisse lichte foto waar producten en kleuren mooi op uitkomen, dat wil iedereen die een beetje bezig is met fotografie en/of bloggen. Maar toch zitten er vaak technische missers tussen. Ik zie veel te veel foto’s, op blogs maar ook op social media, die mega overbelicht zijn. En dan niet een keer, maar consequent. Tja, dichterlijke vrijheid of smaak, kun je zeggen, maar daar ben ik het toch niet helemaal mee eens.

Ik ben echt niet zo’n fotograaf die zich altijd maar zoveel mogelijk aan de regeltjes houdt. Juist niet, want ik vind dat dat vooral de creativiteit belemmert. Maar voor bepaalde technische aspecten valt toch zeker wel iets te zeggen. Belichting maakt of breekt een foto, dus ik vind het toch belangrijk om hier wat dingen over uit te leggen.

Allereerst: hoe weet je nu of je foto correct belicht is? Er zijn een aantal hulpmiddelen om dit goed te kunnen beoordelen. De belangrijkste en meest bruikbare daarvan zijn in mijn ogen het histogram en de belichtingsmeter in je camera. Daarnaast heb ik nog wat praktische tips die overbelichting kunnen voorkomen en waarmee je zorgt dat je optimaal gebruik maakt van het dynamisch bereik van je camera!

Histogram

Het histogram is een schematische weergave van de belichting van je foto. Je leest hem van links naar rechts, van schaduwen naar hooglichten. Heb je helemaal rechts een piek of zit de grafiek helemaal tot bovenin aan de rechterkant van je histogram, dan zijn je hooglichten uitgebeten, overbelicht en is er geen detail meer terug te vinden in de lichtste gedeelten van je foto. Andersom, als er pieken aan de linkerkant van je histogram zitten, zijn je schaduwen dichtgelopen en is er geen detail meer te vinden in de donkerste gedeelten van je foto. Als het histogram aan de linker- en rechterzijde netjes afloopt, heb je een netjes belichte foto.

overbelichthistogram

Als ik het histogram hierboven bekijk, kan ik je zonder de foto te hebben gezien vertellen dat de foto overbelicht is. Erg handig dus, aangezien je soms op de achterkant van je camera of zelfs op je computerscherm niet goed kunt zien of het nu net wel of net niet goed gaat.

Je kunt het histogram zien als je de foto’s bekijkt op je camera (het kan zijn dat je even op je ‘info’ knopje moet drukken om het histogram in beeld te toveren), en in bewerkingsprogramma’s zoals Photoshop, Lightroom of Capture One.

Belichtingsmeter

Tegenwoordig hebben de meeste camera’s een ingebouwde belichtingsmeter. Zelfs in mijn analoge spiegelreflex zit er eentje. Super handig, want dan kun je direct zien, nog voordat je een foto maakt, of je belichting juist is met de sluitertijd, het diafragma en de ISO-waarde die je hebt gekozen. Je kunt de belichtingsmeter herkennen aan deze indicatie bij je instellingen: -2 .. -1 .. 0 .. +1 .. +2. Ook als je op handmatige stand fotografeert, meet je camera automatisch het licht. Als de indicator 0 aanwijst, zal je foto in de meeste gevallen* perfect belicht worden als je afdrukt met die instellingen. Geeft hij +1 aan, zal je foto één stop overbelicht zijn, etc.

12369299095_e6f14e9236_b

*: De foto hierboven heb ik volgens mijn belichtingsmeter overbelicht. Daar ben ik het niet helemaal mee eens, maar de belichtingsmeter heeft natuurlijk rekening gehouden met die enorme bak met licht vanuit de achtergrond. Blind vertrouwen op je belichtingsmeter kan dus niet altijd, logisch nadenken is hierbij wel handig.

Als je gedeeltelijk of volledig automatisch fotografeert, kun je als je dat wilt een belichtingscorrectie toepassen. Wat ik begrepen heb is dat veel mensen die dus van lichte foto’s houden, hun belichtingscorrectie in een normale situatie (dus niet met tegenlicht of iets anders bijzonders) gewoonweg op +1 of zelfs +2 zetten en dus bewust overbelichten. Nuh-uh. Als je met deze instellingen iets tegen een witte achtergrond in de volle zon fotografeert (wat vaak het geval is bij de missers die ik zie), verlies je vrijwel alle detail in je achtergrond en zelfs in de hooglichten van je onderwerp wat dus ten koste gaat van de kwaliteit van je foto. Dat is zonde! There’s a time and place voor belichtingscompensatie, dit is ’t niet. In deze situatie zou ik misschien zelfs onderbelichten om het detail in de witte delen van de foto te behouden. Dan kun je deze naderhand nog lichter maken, donkerder maken is altijd lastiger met digitale bestanden.

Dynamisch bereik

Het dynamisch bereik houdt in hoeveel contrast je kunt hebben in een foto (sterke hooglichten, diepe schaduwen) zonder detail te verliezen. Goedkopere camera’s en lenzen hebben over het algemeen een kleiner dynamisch bereik dan professionele apparatuur. Maar ook met een professionele camera moet je je constant bewust zijn van deze grenzen. In de volle zon fotograferen resulteert vaak in overbelichte hooglichten en verloren schaduwen. Je kunt er in de meeste gevallen beter voor kiezen om in indirect (zon)licht te fotograferen, voor zachtere schaduwen en contrast en dus meer behoud van detail. Je kunt hierbij altijd gebruik maken van reflectieschermen (of gewoon een wit laken/t-shirt) om je plaatje egaal te belichten.

japan
Een contrastrijke situatie in Japan

RAW-formaat

Fotograferen in RAW-formaat in plaats van JPG zou ik niet eens noemen als tip, maar als must. Ja, het is een veel groter bestandsformaat, maar met een reden. Als je in RAW fotografeert wordt er veel meer informatie van de sensor opgeslagen dan wanneer je de camera deze al laat omzetten naar JPG. Een JPG kun je zien als een afdruk, een RAW is hiervan een negatief. Met de extra informatie van een RAW bestand kun je naderhand, mocht er toch een gedeelte overbelicht raken, de hooglichten nog herstellen in bijvoorbeeld Lightroom of Camera RAW in Photoshop. Als je je foto wel perfect belicht hebt, maar het wit is naar jouw smaak niet wit genoeg, kun je de hooglichten en witte tinten in je RAW-verwerking een boost geven totdat ze tegen het overbelichte aan zitten maar nog niet gaan clippen (let hierbij dus weer op je histogram). Dan kun je ook nog het contrast en helderheid aanpassen naar wens, zodat je een goed belichte foto hebt, maar toch fris, vol contrast, kleur en licht!

 Succes!

Heb je iets aan deze tips gehad? Laat me je foto’s zien! Je mag me altijd aanspreken op social media of even mailen. Kom je er niet uit? Stel vooral je vraag hieronder, of stuur me een berichtje/mailtje/tweetje!