Fototips #2: Welke lens moet ik kopen?

Mijn go-to combinatie: Canon EOS 5D Mark II en Canon EF 24-70mm f/2.8 L

Het kan nogal een opgave zijn, zeker als je nog niet zo lang bezig bent met fotografie: het kiezen van de juiste lens. Ikzelf loop ook al zo’n vier jaar rond met maar een enkele lens op zak: de Canon EF 24-70 f/2.8 L. Hier doe ik alles mee. Ik heb er nog geen aanvulling op gekocht, simpelweg omdat ik er niet van overtuigd ben welke lens mijn kit nu zou kunnen versterken. Oké, en bijna alle opties in mijn overweging kosten zo’n tweeduizend euro, dat houdt me op zich ook wel tegen… En ach, ik red het er allemaal prima mee, huren kan ook nog! Maar waar moet je nou op letten als je op zoek bent naar een nieuwe lens?

Als je naar lenzen gaat kijken, zijn er wat variabelen waarop je je keuze wilt baseren. Welke variabelen hiervan naar mijn mening het belangrijkst zijn en hoe deze invloed hebben op je foto, zal ik hieronder uitleggen. Na dit gelezen te hebben weet je als je het goed is wat al die letters en cijfers op een lens betekenen en kun je aan de hand daarvan al een stuk beter bepalen welke lens geschikt is voor jou.

Brandpuntsafstand

Prime vs. zoom
Je hebt lenzen met een vast brandpunt, deze noemen we ook wel prime lenzen, en je hebt zoomlenzen, waarmee je dus inderdaad kunt zoomen. Met een prime lens kan dit niet, daarbij zijn je benen de zoom en moet je dus naar voren en naar achteren lopen om je onderwerp dichterbij te halen of ‘uit te zoomen’. Het voordeel hiervan is dat je beeldhoek (daar vertel ik zo meer over) hetzelfde blijft, en in principe kun je het ook zo zien dat je geforceerd wordt om creatief na te denken over je kader. Beperkingen werken creativiteit vaak in de hand.

Groothoek, standaard en tele
Je krijgt met verschillende brandpuntsafstanden te maken met verschillende beeldhoeken. Zo is een 24mm lens bijvoorbeeld een groothoeklens. Door deze grote hoek krijg je veel van de omringende omgeving in je beeld, meer dan je met je eigen ogen kunt zien als je rechtuit kijkt. Dit soort lenzen hebben vaak een vervorming in het beeld door de grote hoek, en worden gebruikt bij bijvoorbeeld landschapsfotografie en interieurfotografie. Een lens die dichterbij komt bij wat je met je eigen ogen kunt waarnemen qua beeldhoek, noemen we een standaardlens. Dit is bijvoorbeeld een 50mm lens. Een lens die het beeld veel dichterbij haalt dan je met je eigen ogen kunt zien, noemen we een telelens.

24mm

Bij bovenstaande foto heb ik helemaal uitgezoomd tot 24mm. Ik zat hier heel dichtbij mijn model en kon haar er door de brede beeldhoek toch helemaal op krijgen. Normaal gesproken zou je door de vervorming voor een portret geen gebruik maken van een groothoeklens, maar door het lage perspectief en de voet die heel dichtbij komt krijgt deze foto interessante verhoudingen wat bij modefotografie juist extra dynamiek kan toevoegen.

Diafragma

Het f-getal dat op je lens beschreven staat, geeft aan hoe ver je diafragma (lensopening) maximaal open kan. Dit heeft dus direct te maken met de snelheid/lichtgevoeligheid van de lens. Hoe lager het getal, hoe groter het diafragma en dus hoe sneller en lichtgevoeliger de lens. Staat er één f-getal op een zoomlens, zoals bijvoorbeeld bij die van mij (f/2.8), dan betekent dit dat de lens over het gehele bereik (helemaal ingezoomd en helemaal uitgezoomd en alles daartussen) een maximaal diafragma van f/2.8 heeft.

Bokeh
Er zijn ook lenzen, zoals bijvoorbeeld kitlenzen van Canon, die hebben een maximaal diafragma afhankelijk van je brandpuntsafstand. Zo heb je de 18-55mm f/3.5 – f/5.6. Dit betekent dat het diafragma helemaal uitgezoomd op 18mm verder open kan (f/3.5) dan wanneer je helemaal ingezoomd bent op 55mm (f/5.6). Dit is waarom veel mensen moeite hebben om mooie bokeh (onscherpte, het liefst in mooie ronde lichtbollen) in hun foto’s te krijgen met een kitlens. Voor duidelijk aanwezige bokeh zijn namelijk drie factoren belangrijk: brandpuntsafstand, diafragma en afstand tot je onderwerp (en de grootte van je sensor, maar we hebben het hier over lenzen). Hoe verder ingezoomd en hoe groter je diafragma en hoe dichterbij je onderwerp, hoe kleiner je scherptediepte wordt en dus hoe duidelijker je bokeh. Met deze 18-55 lens loop je constant achter de feiten aan, want hoe verder je inzoomt hoe verder je diafragma ook weer dicht gaat… Boe!

bokeh
Bokeh!


Budget

Niet geheel onbelangrijk is natuurlijk je budget. Hoe veel wil je uitgeven aan een lens? Kort gezegd zou ik aanraden om er niet op te besparen als je van plan bent nog langer te blijven fotograferen. Veel mensen die met Canon fotograferen kiezen als eerste lens (vaak na hun kitlens; de lens die met de camera verkocht wordt) de Canon EF 50mm f/1.8, oftewel de “Plastic Fantastic” lens. Yep, hij is op het glas na vrijwel helemaal van plastic, en daarom ook heel goedkoop: voor nog geen €100 kan deze lens al van jou zijn. Ik schreef ooit een blogpost over waarom deze lens awesome is.

Bouwkwaliteit, scherpte en lensfouten

Ik heb mijn eigen 50mm nog steeds, maar gebruik hem nooit meer. Waarom, hij is toch zo awesome? Op mijn fullframe 5D blijft er werkelijk niets van de scherpte over, vooral niet in de op fullframe pas zichtbare hoekjes. Ook heb ik met deze lens, ik gok omdat hij ooit kapot is geweest en weer gelijmd moet worden (plastic not-so-fantastic), nogal heftig last van chromatische abberatie. Dat zijn magenta- en cyaankleurige randen om onderwerpen heen op plekken waar veel contrast in je foto voorkomt, bijvoorbeeld een boom tegen een heldere lucht. Tot op zekere hoogte kun je dit wegpoetsen in Lightroom of Photoshop, maar echt fijn is het natuurlijk niet. Zulke dingen als bouwkwaliteit, scherpte en lensfouten zijn dingen waar je rekening mee moet houden als je je budget vaststelt.

Extra tips

Lightroom filters
Als je al een tijdje fotografeert en je houdt net als ik alles netjes bij in een Lightroom catalogus, kun je hierin heel makkelijk zien welke lens en welke brandpuntsafstand jij op dit moment het meest gebruikt. Door de “\”-toets in te drukken of onder View > Show Filter Bar aan te vinken, krijg je een aantal opties te zien. Onder Metadata kun je hier een aantal interessante dingen zien. Kies hier bijvoorbeeld voor Focal Length en je ziet direct alle verschillende brandpuntsafstanden die je ooit gebruikt hebt en hoe vaak! Zo zie ik bijvoorbeeld dat ik heel veel op 70mm fotografeer, wat voor mij een indicatie zou kunnen zijn dat ik toe ben aan een telelens met nog meer zoombereik.

Screen Shot 2015-01-24 at 19.08.18

Huren
Zeker als je een dure lens op het oog hebt, zoals ik, is het verstandig om de lens eerst eens te huren. Try before you buy. Zo weet je heel snel of de lens voor jouw manier van fotograferen fijn werkt. En maak je geen zorgen, zo’n lens van tweeduizend euro huur je al een hele dag voor maar €30. Dat scheelt!